Nachtzeilen

8 augustus 2006

Praktijk

Zeilen in het donker

De nacht in

Iedere twee jaar zeilde hij de CAM race, bij de eerste edities van de toen nog redelijk onbekende tocht als opstapper maar de laatste keren steeds als schipper op zijn eigen boot. Het zeilen naar Larvik vond hij nog steeds mooi maar de barbecue in Noorwegen werd in zijn ogen steeds minder leuk. “De schepen worden ieder jaar groter en de mensen kleiner” , bromde hij vanachter zijn bierglas. Op zijn klassieke 36 voetertje met overhangen die de effectieve ruimte aan boord terugbrachten tot dat van een moderne 30 voeter leek hij zelf een reus. Waarom hij dan niet lekker doorzeilde met zijn vrouw naar Zweden of de westkant van Noorwegen, suggereerde iemand in strakke zeilkleding vanaf de andere kant van de stamtafel. “Da’s toch meer iets voor zeilers van jou kaliber?”. Gegrinnik bij de anderen in soortgelijk tenue; ze wisten de reden best. “Tja, dat is het ‘em nou hé?” zei hij met een spijtig gezicht. “Ik zou best willen maar Marie wil ’s nachts niet doorvaren. En ik mag best van haar naar Larvik zeilen met opstappers erbij maar daarna moet er vakantie gevierd worden. Zal wel weer op Norderney en Helgoland uitdraaien”.

 

Instinct

Deze schipper staat niet alleen. En zijn vrouw is niet de enige die de haren overeind gaan staan bij de gedachte aan nachtvaren, letterlijk…. Ook veel mannelijke zeilers zien op tegen het moment dat de zon onder de horizon verdwijnt en je zintuigen zich nog moeten aanpassen aan het ontbreken van de duidelijke referentiekaders die overdag zo vertrouwd zijn. Terwijl het schip doordendert is het net of alles aan boord nieuw is, het ruikt zelfs anders…Nu moet er gevaren worden op de informatie die de instrumenten geven. En dat vraagt een andere benadering. Omdat we als zoogdier al heel lang geleden hebben geleerd ons ’s nachts koest te houden –letterlijk- voelt het onnatuurlijk en maakt het ons onzeker om wakker te blijven.Ons instinct heeft blijkbaar nog niet geleerd dat de roofdieren waarvoor we ons ooit in de nacht terugtrokken allang door ons op de bedreigde diersoortenlijst zijn geplaatst.

 

Porti Mao en Nieuw Zeeland

We spraken eens een echtpaar wat onderweg naar de Azoren was en na vier maanden was aangekomen in Portugal. Ze hadden de hele reis vanuit Nederland kusthoppend afgelegd om elke avond weer in de haven te liggen! Beroemd is ook het verhaal van het echtpaar waarvan de vrouw zo overtuigd was van het feit dat de nacht bedoeld was om te slapen dat ze iedere avond om elf uur naar bed ging. Haar man zeilde het schip dan alleen over de oceaan. Ze haalden op deze manier Nieuw Zeeland. Zeezeilen met de kust in zicht geeft een vals gevoel van veiligheid. Langs de kust is veel meer scheepvaart en bij een windschifting kan hogerwal omslaan in lagerwal.

 

Gewenning

`s Nachts doorvaren biedt meer dan genoeg voordelen om te proberen ons instinct te overwinnen. Alleen al de rust is genoeg reden. En wat dacht je van de voldoening wanneer je beseft dat je precies weet waar de andere schepen zijn terwijl je alleen maar hun boordverlichting op de horizon ziet. Ervaren nachtzeilers kunnen u vertellen dat je ze trouwens veel beter ziet. Dat geld ook voor betonning. Zelfs onbekende havens zijn in bepaalde gevallen beter aan te lopen in het donker: rustiger en veel overzichtelijker. Maar voordat we daar dieper op ingaan willen we u eerst helpen bij uw eerste mijlen op weg naar een nachtzeiler.

De eerste keer dat u in het donker vaart is het goed om dit in bekende wateren te doen. Begin ´s middags en vaar door tot het begin van de nacht. Keer terug naar een bekende haven in het donker en oriënteer u op de locale verlichting en de vaarweg markering. Weet wat de verlichting van andere schepen betekent! De regel “oh, we blijven gewoon uit de buurt van alles wat we zien varen ” werkt niet. Tijdens het wegvaren van de schepen zijn, door het verkeerd interpreteren van de boordverlichting van slepers meermalen jachten tegen de sleepkabel gevaren. Met fatale gevolgen. Weet dus wat u ziet, of zorg dat u de informatie snel genoeg kunt interpreteren.
Herhaaldelijk doen zich aanvaringen voor tussen schepen omdat er niet goed, of helemaal geen uitkijk werd gehouden. Hoewel we ook goed naar onszelf moeten kijken willen we u het volgende voorbeeld niet onthouden. Toen het vrachtschip Tricolore zonk in het Kanaal liepen er binnen enkele weken drie andere schepen bovenop. De Franse kustwacht vertelde ons dat zij dagelijks bezig waren vrachtschepen aan te roepen die op ramkoers lagen. Ondanks alle Navtex waarschuwingen en markeringen dreigde 1 op iedere 1000 schepen blind op de Tricolore te lopen. Dat stemt tot nadenken.

 

Oefenen

Oefen die eerste nachten in het overstag gaan, gijpen en reven. Weet de juiste lijnen blindelings te vinden en zorg dat u de motor kunt starten zonder naar het instrumentenpaneel te kijken. Het kan zijn dat in licht weer de motor uw enige optie is om vrij te varen. Vermijd het gebruik van een zaklamp zoveel mogelijk. Voordat u het weet gebruikt u de lamp om even een zeil te trimmen. Daarna om even op uw horloge te kijken. Uw nachtzicht komt na een minuut of tien inderdaad weer terug maar in die tijd kunt u net die twee witte lichten achter de genua, de een net iets hoger dan de andere, missen. Of die rode en groene naast elkaar…

Stuurautomaten hebben het wachtlopen stukken makkelijker gemaakt. Toch kleven er nadelen aan. Niets zo goed als de ogen van de man of vrouw aan de helmstok om uitkijk te houden.

 

Wachtsystemen

De indeling van wachtsystemen is afhankelijk van persoonlijke voorkeur. Vooral in het begin zal men het lastig vinden wakker te blijven in de uren tussen middernacht en zonsopkomst. Alleen al om het feit dat dat niet vaak voor komt, behalve aan het eind van een feest. Zorg als schipper dat iedereen weet wanneer zijn of haar wachtdienst is. Stuur mensen op de eerst dag ook op tijd naar bed, of slaap overdag zelf alvast een paar uurtjes. Soms is de nachtwacht de favoriete dienst aan boord. Bijvoorbeeld tijdens een oversteek van de Canarische eilanden naar de Caribean. De hitte en het felle licht van de dag is weg en het onmetelijke van de oceaan wordt terug gebracht tot een paar overzichtelijke meters rondom het schip. Miljoenen sterren boven u en de bewoonde wereld heel ver weg. Met twee personen aan boord voldoet het prima om ´s nachts twee uur op, twee uur af te hanteren. Overdag is zes uur op, zes uur af goed te doen. Met drie personen aan boord is het luxe te noemen. Twee uur op in de nacht en vier uur af. Overdag drie uur op en zes uur af. Het voordeel is dat iedere wacht dan rouleert.

Tips

Veiligheid

Zorg voor reflecterende tape op de reddingsvesten en controleer de batterijen van de lampjes; lithiumbatterijen blijven ongeveer 5 jaar goed. U kunt overwegen breekstaafjes aan de vesten te bevestigen. Hiermee kan door de drenkeling gezwaaid worden.

Controleer de verlichting op de reddingsboei en joon. Berucht zijn de afsluitingen op de batterijbehuizing; hier lekt vaak water door. Een oplossing tegen deze kwaal is vaseline erop smeren of omwikkelen met zelf-vulcaniserende tape. Zorg ook voor reflecterende tape op joon en reddingsboei.

Gebruik lifelines! In de nacht geldt het oude “zeemansrijmpje”: Naast de boot is dood. Klinkt hard maar stel u het volgende eens voor: bij een snelheid van 6 knoop loopt het schip in 20 seconden 60 meter bij een drenkeling vandaan. Er zijn boekenkasten volgeschreven met technieken om drenkelingen aan boord te krijgen. Maar ons advies is korter. Zorg dat je aan boord blijft. Haak jezelf vast aan het schip en ga niet naar het voordek als er niemand  in de kuip is. Beroemd zijn de woorden van Eric Tabarly: “Wie in het water valt heeft blijkbaar niets aan boord te zoeken”. Famous last words: de 66 jarige nestor van de Franse zeezeilerij sloeg overboord en verdronk.

Controleer de navigatieverlichting. Doe dit het liefst de nacht voor uw vertrek zodat u overdag nog tijd heeft reparaties uit te voeren.

Zorg dat aan de reling hangende zaken zoals fenders de verlichting niet blokkeren.

Navigatie

Een nacht lang doorvaren onder begeleiding van duidelijke verlichting kan ontspannender zijn dan een dagtocht. Wanneer u plant om een uur voor zonsopkomst aan te komen heeft u het beste van twee werelden; een goed zichtbare nachtverlichting en bij aankomst het opdoemende land als extra oriëntatie. Plus licht in de haven.

Beschouw onverlichte boeien als gevaren in plaats van hulpmiddelen. In de vaargeul HOREN ze buiten de lijn van verlichte boeien te liggen. Omcirkel ieder onverlicht obstakel op de kaart en trek van tevoren richtlijnen om zeker te zijn dat u ze vrij vaart.

Wees selectief bij het bepalen welke verlichtingspunten u gaat gebruiken bij de aanloop van de haven. Met alle verlichting op de haven raakt u snel overvoerd met informatie. Richt u alleen op de punten die duidelijk herkenbaar zijn en voorkom dat u verlichting van bebouwing gaat aanzien voor navigatieverlichting.

Wachtlopen

Tijdens korte nachttochten is het mogelijk voor een periode van twee uur uw concentratie te bewaren. Op langere oversteken, wanneer de bemanning is een ritme komt kan worden overgegaan op wachten van drie of vier uren. In drukke wateren en minimaal drie opvarenden kan besloten worden de schipper van wacht te ontheffen en deze zijn eigen tijden te laten indelen. Zo kan deze op belangrijke momenten makkelijker op scherp staan.

Hanteer vaste tijden om te eten en zorg ervoor eten zoals lichte snacks binnen handbereik te houden. Zorg voor een thermosfles met warme drank en wat hartigs in de kuip zodat de man op wacht niet de kuip uit hoeft te gaan.

De schipper kan het beste zoveel slaap pakken als hij kan, zodat hij op cruciale momenten kan navigeren. Laat de schipper niet op reserve lopen maar laat hem een “slaapbuffer” opbouwen. Plan de wachten van de schipper dusdanig dat deze zo scherp mogelijk is tijdens het oversteken van shippinglanes en ij het aanlopen van de haven.

Zorg ervoor dat het logboek wordt bijgehouden tijdens iedere wacht. Zo kan de volgende wacht sneller indraaien. Praat tijdens de oevrdracht van de wacht de opvolger zoveel mogelijk bij over schepen in de buurt, te varen koers en gevaren koers.

Roep de schipper in geval van twijfel aan dek. Doe dit niet te laat zodat deze de tijd heeft op de situatie te reageren. Zorg ook dat de schpper erop vertrouwd dat u ruim van tevoren roept. Dit voorkomt een stressreaktie wanneer u hem aanroept.

Zaklantaarns en binnenverlichting zijn veel te fel om aan te doen tijdens de nachtwacht. Kunt u ze niet dimmen dek ze dan af met een sok, T-shirt of zakdoek. Watervaste viltstiften (rode) zorgen voor lange tijd voor een zachte gloed die uw nachtzicht niet teveel verstoren.

Navigatielichten

Shijnwerpers zijn een goede manier om een boei te verlichten en uw positie te controleren. Gebruik ze echter zo min mogelijk omdat het wel tien minuten kan duren voordat uw ogen zich weer hebben ingesteld op het donker.

Geen reacties.

Beantwoorden