Gijpen

3 maart 2006

Praktijk

Gijpen

gij·pen (onov.ww.)
1 [scheepv.] bij het voor de wind zeilen het grootzeil overbrengen naar het andere boord  (defintie woordenboek Van Dale)

Wikipedia geeft een uitgebreidere uitleg: 

Gijpen is een zeil- en surfmanoeuvre waarbij op een voor-de-windse koers de langsscheepse zeilen van ene naar de andere boeg worden overgenomen. De kont draait daarbij door de wind, in tegenstelling tot de overstag-manoeuvre, waarbij de kop door de wind draait. Op dwarsgetuigde schepen spreekt men van halzen in plaats van gijpen.

Op een ruime- of voor-de-windse koers haalt men de giek, die ver is uitgevierd, helemaal in en viert die aan de andere zijde weer uit. De kunst is hierbij, om dit zo rustig te doen, dat de giek met minimaal geweld overslaat, zodra de wind van de andere kant in het zeil komt. Want in dit overslaan schuilt het gevaar van een gijp: hierdoor kan schade ontstaan. Als de wind al over de nieuwe boeg binnenkomt, terwijl het zeil nog niet gegijpt is, spreekt men van `binnen de wind´ varen.

Gijpen kan ook ongewild. Als men op een voordewindse koers ongemerkt binnen de wind vaart, bijvoorbeeld door een windschifting, dan zal het zeil op een bepaald moment door de wind naar het andere boord gedwongen worden. Dit heet een klapgijp. Door de kracht van de wind achter het zeil en het ontbreken van schootspanning, zullen zeil, giek en schoot ongecontroleerd overzwaaien, waarbij letsel aan opvarenden en schade aan het schip niet denkbeeldig is. Bij lange voordewindse rakken wordt ö grotere schepen een lijn van het uiteinde van de giek (of boom) naar het voorschip gespannen: de bulletalie. Die voorkomt dat de giek plotseling kan overslaan.

Omdat gijpen bij veel wind een gevaarlijke manoeuvre kan zijn, kiest men er soms voor het zeil doormiddel van wenden over het andere boord te nemen. Dit heet dan een stormrondje, omdat het schip via oploeven-wenden-afvallen bijna helemaal rond moet varen om op de nieuwe koers te komen.

Doordat de meeste zeilschepen tegenwoordig langsscheepse zeilen hebben, raakt de term ´´halzen´´ meer en meer in onbruik, ten faveure van gijpen.

 

Praktijk van gijpen

Van (op tijd) bukken is in deze uitleg geen sprake en dat is jammer. Het had misschien de gebeurtenissen aan boord van een gehuurde Beneteau 331  kunnen voorkomen. De getroffene sloeg overboord nadat de giek hem had geraakt. Het automatische zwemvest deed zijn werk en draaide het bewusteloze slachtoffer keurig op zijn rug. De schipper dook hem direct achterna en al snel kwam de drenkeling weer bij positieven. De cynische opening van dit stukje moet u ons maar vergeven; het zal de schrik zijn die ons nog in de benen zit, omdat we aan boord van het schip zijn geweest. Het slachtoffer heeft een spoedbehandeling bij de tandarts ondergaan en behalve twee stifttanden en een forse rekening houdt hij er geen blijvende schade aan over, behalve een deuk in zijn zelfvertrouwen. Maar dat was niet de enige deuk: terwijl we aan boord stonden te praten streek één van ons achteloos met zijn hand over de giek. Toen pas merkten we dat daar een deuk zat op de plaats waar de giek het hoofd had geraakt. Een deuk die je er met een hamer niet makkelijk in zou slaan. Op de foto is het lastig te zien, maar kijk toch maar even. Al was het maar om ons te realiseren waar we mee bezig zijn.

1 Reactie naar “Gijpen”

  1. Bert Zegt:

    Deze tip heb ik zeker wat aan

    Beantwoorden

Beantwoorden